Türkiye–Hollanda çifte vergilendirme anlaşması: temel noktalar

Hollanda’da BV kuran bir Türk yatırımcının hayatında iki vergi idaresi vardır: Belastingdienst ve Gelir İdaresi Başkanlığı. Aynı gelirin iki ülkede birden vergilendirilmesini önlemek için Türkiye ile Hollanda arasında uzun yıllardır yürürlükte olan bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunur.

Bu yazı, anlaşmanın mantığını ve en çok karşılaşılan kavramlarını genel hatlarıyla açıklar. Oranlar, eşikler ve istisnalar bilinçli olarak dışarıda bırakılmıştır; bunlar hem zaman içinde değişir hem de kişiden kişiye farklı uygulanır. Amacımız, size özel değerlendirmeye gelmeden önce doğru soruları sorabilmenizi sağlamaktır.

Anlaşma ne işe yarar?

Her ülke, kendi iç mevzuatına göre vergi alma hakkına sahiptir. Türkiye’de yaşayan bir kişi Hollanda’daki şirketinden kâr payı aldığında, Hollanda bu geliri kaynak ülke olarak, Türkiye ise mukim ülke olarak vergilendirmek isteyebilir. Anlaşma, bu iki hakkı birbirine karşı sınırlar.

Anlaşma üç temel iş görür: hangi gelir türünde hangi ülkenin vergilendirme hakkına sahip olduğunu belirler; kaynak ülkenin bazı gelirlerde alabileceği vergiyi sınırlar; ve mukim ülkenin, diğer ülkede ödenen vergiyi nasıl dikkate alacağını (mahsup veya istisna) düzenler. Anlaşmanın yeni bir vergi getirmediğini, yalnızca mevcut vergilendirme haklarını paylaştırdığını unutmamak önemlidir.

Vergi mukimliği: her şey burada başlar

Anlaşmanın uygulanmasındaki ilk soru her zaman aynıdır: siz hangi ülkenin mukimisiniz? Mukimlik vatandaşlıkla değil; yaşadığınız yer, ailenizin bulunduğu yer, ekonomik ilişkilerinizin merkezi ve bir ülkede geçirdiğiniz süre gibi ölçütlerle belirlenir.

İki ülkenin de sizi mukim saydığı durumlarda anlaşma, sırayla uygulanan bağlayıcı kurallarla (daimi mesken, hayati çıkarların merkezi, mutat oturma yeri, vatandaşlık) tek bir mukimlik belirler. Türkiye’de yaşamaya devam ederken Hollanda’da şirket kuran yatırımcılar için bu analiz, sonraki her sorunun cevabını şekillendirir.

Şirketler için de benzer bir soru vardır: BV, Hollanda’da kurulmuş olsa bile fiilen nereden yönetildiği önem taşır. Tüm kararların Türkiye’den alındığı bir BV, Türkiye tarafından da mukim sayılabilir. Bu nedenle yönetim kurulu toplantılarının, imza yetkisinin ve günlük yönetimin nerede olduğu basit bir ayrıntı değildir.

Temettü, faiz ve gayrimaddi hak bedelleri

Anlaşmanın en sık başvurulan maddeleri, şirketten ortağa akan üç gelir türünü düzenler:

• Temettü (kâr payı): BV’nin hissedarına dağıttığı kâr. Hollanda kaynak ülke olarak sınırlı bir vergi alabilir; Türkiye ise mukim ülke olarak bu geliri beyana konu eder ve Hollanda’da ödenen vergiyi anlaşma çerçevesinde dikkate alır.
• Faiz: Hissedarın veya Türkiye’deki ana şirketin BV’ye verdiği borç karşılığında aldığı faiz. Vergilendirme hakkı yine iki ülke arasında paylaştırılır.
• Gayrimaddi hak bedelleri (royalty): Marka, lisans, yazılım veya know-how kullanımı karşılığında ödenen bedeller. Türkiye’deki şirket ile Hollanda’daki BV arasındaki lisans ilişkilerinde sık gündeme gelir.

Her üç gelir türünde de anlaşmanın sağladığı sınırlamadan yararlanmak için belirli belgeler (mukimlik belgesi gibi) ve prosedürler gerekir. Bunlar yerine getirilmezse kaynak ülke, iç mevzuatındaki tam vergiyi uygulayabilir.

İş yeri kavramı ve BV sahibi için anlamı

Anlaşmadaki bir diğer temel kavram “iş yeri”dir (permanent establishment). Bir ülkedeki şirket, diğer ülkede sabit bir iş yeri (ofis, şube, atölye) üzerinden faaliyet gösterirse ya da orada şirket adına sözleşme imzalama yetkisine sahip bir temsilci bulundurursa, o ülke bu iş yerine atfedilen kazancı vergilendirme hakkı kazanır.

Hollanda’da BV sahibi bir Türk yatırımcı için bu kavram iki yönde önem taşır. Birincisi, BV’nin Türkiye’de bir iş yeri oluşturup oluşturmadığı: Türkiye’den yürütülen satış, depo veya temsilci faaliyetleri bu soruyu gündeme getirebilir. İkincisi, Türkiye’deki ana şirketin Hollanda’da bir iş yeri oluşturup oluşturmadığı: BV’nin ana şirket adına hareket etme biçimi burada belirleyicidir.

Pratikte bu, Türkiye’den çalışan Türk hissedar için şu anlama gelir: BV’den alınan maaş, kâr payı ve varsa faiz veya lisans gelirleri Türkiye’de de beyana konu olabilir; Hollanda’da ödenen vergiler anlaşma çerçevesinde dikkate alınır; ve BV’nin nereden yönetildiği, Türkiye’nin şirketin kendisi üzerinde vergilendirme hakkı iddia edip etmeyeceğini etkiler. Türkiye’nin iç mevzuatındaki bazı düzenlemeler (örneğin yurt dışındaki kontrol edilen kurumlara ilişkin kurallar) anlaşmadan bağımsız olarak da devreye girebilir.

Sonuç: neden size özel değerlendirme gerekir

Anlaşma bir çerçevedir; sonucu belirleyen sizin mukimliğiniz, gelirlerinizin türü, BV’nin yönetim yeri ve Türkiye’deki mevcut yapınızdır. Bu değişkenler her yatırımcıda farklı olduğu için genel bilgiden çıkarılan bir sonuç yanıltıcı olabilir. Biz Hollanda tarafını üstlenir, Türkiye tarafı için mali müşavirinizle birlikte çalışır ve iki ülkedeki beyanların birbiriyle tutarlı olmasına dikkat ederiz. Durumunuza özel değerlendirme için ücretsiz ön görüşmede konuşabiliriz.